Sefydliadau Gwleidyddol:
Sefydliadau’r Undeb Ewropeaidd

Tri phrif sefydliad sydd i’r Undeb Ewropeaidd: y Senedd, y Cyngor a'r Comisiwn; a cheir pedwar sefydliad arall, fel y gwelir isod. Mae gan yr UE nifer o gyrff eraill, sydd hefyd wedi’u rhestru.

Senedd | Cyngor | Comisiwn | Llys Cyfiawnder | Llys Archwilwyr | Ombwdsmon | Goruchwylydd Diogelu Data | Cyrff Ariannol | Cyrff Cynghori | Cyrff Rhyngsefydliadaol | Cyrff Datganoledig (Asiantaethau)


Senedd Ewrop

Senedd Ewrop

Delwedd CC drwy garedigrwydd Senedd Ewrop

Mae gan Senedd Ewrop 751 o aelodau sy’n cael eu hethol yn uniongyrchol ac sy’n cael eu hadnabod fel ASE. Mae’r Senedd yn cael ei hethol bob pum mlynedd ac mae’n gyd-ddeddfwrfa, mae ganddi bwerau dros gyllideb ac mae’r arfer rheolaeth ddemocrataidd dros holl sefydliadau Ewrop. Strasbourg yw canolfan swyddogol y Senedd, ac mae sesiynau a phwyllgorau ychwanegol yn cael eu cynnal ym Mrwsel. Yn Lwcsembwrg y mae swyddfeydd yr Ysgrifenyddiaeth.


Cyngor yr Undeb Ewropeaidd

Y Cyngor Ewropeaidd

Delwedd CC drwy garedigrwydd Y Cyngor Ewropeaidd

Aelodau’r Cyngor yw gweinidogion yr Aelod-wladwriaethau a dyma brif gorff penderfynu yr Undeb Ewropeaidd. Mae pob gwlad yn cael ei chynrychioli gan y gweinidog sy’n gyfrifol am ba bwnc bynnag sydd ar yr agenda. Brwsel yw canolfan y Cyngor. Ar hyn o bryd, mae llywyddiaeth y Cyngor yn nwylo pob Aelod-wladwriaeth am chwe mis ar y tro, fel a ganlyn:

Ionawr - Mehefin 2015: Latfia

Gorffennaf - Rhagfyr 2015: Lwcsembwrg

Ionawr - Mehefin 2016: Yr Iseldiroedd

Gorffennaf - Rhagfyr 2016: Slofacia

Ionawr - Mehefin 2017: Malta

Gorffennaf - Rhagfyr 2017: Y Deyrnas Unedig

Ionawr - Mehefin 2018: Estonia

Gorffennaf - Rhagfyr 2018: Bwlgaria

Ionawr - Mehefin 2019: Awstria

Gorffennaf - Rhagfyr 2019: Romania

Ionawr - Mehefin 2020: Y Ffindir


Y Comisiwn Ewropeaidd

Y Comisiwn Ewropeaidd yw corff gweithredol yr Undeb Ewropeaidd. Prif rolau’r Comisiwn yw cynnig deddfwriaeth a rhoi deddfwriaeth ar waith a gweithredu fel ‘ceidwad y cytuniadau’ sy’n sylfaen cyfreithiol i’r UE. Ym Mrwsel y mae pencadlys y Comisiwn.


Llys Cyfiawnder y Cymunedau Ewropeaidd

Mae gan y Llys Cyfiawnder 28 o Farnwyr a 9 Adfocad Cyffredinol sy’n cael eu penodi gan Lywodraethau’r Aelod-wladwriaethau am gyfnod o chwe blynedd a all gael ei adnewyddu. Lwcsembwrg yw cartref y Llys, sy’n dyfarnu ar sut i ddehongli cyfraith yr Undeb Ewropeaidd.


Llys Archwilwyr Ewrop

“Cenhadaeth Llys Archwilwyr Ewrop yw mynd ati’n annibynnol i archwilio’r modd y mae cronfeydd yr Undeb Ewropeaidd yn cael eu casglu a’u gwario, a thrwy hynny asesu’r modd y mae’r sefydliadau Ewropeaidd yn cyflawni’r swyddogaethau hyn.” Lwcsembwrg yw cartref y Llys.


Ombwdsmon Ewrop

Strasbourg yw cartref Ombwdsmon Ewrop sydd â phŵer i dderbyn cwynion gan unrhyw ddinesydd i’r Undeb sy’n ymwneud ag enghreifftiau o gamweinyddu yng ngweithgareddau Sefydliadau neu Gyrff y Gymuned (ac eithrio’r Llys Cyfiawnder a Llys y Gwrandawiad Cyntaf yn gweithredu yn eu rôl farnwrol.


Goruchwylydd Diogelu Data Ewrop

Mae Goruchwylydd Diogelu Data Ewrop yn swydd annibynnol yn yr Undeb Ewropeaidd sy’n sicrhau na fydd deddfau ar breifatrwydd o ran gwybodaeth bersonol dinasyddion yn cael eu torri gan sefydliadau’r Undeb Ewropeaidd.


Ar ben y sefydliadau, mae’r Undeb Ewropeaidd yn cynnwys y cyrff a ganlyn:

Cyrff Ariannol

Banc Canolog Ewrop

Delwedd ECB/Andreas Böttcher gan
Banc Canolog Ewrop

  • Banc Canolog Ewrop Banc Canolog Ewrop sy’n gyfrifol am bolisi ariannol parth yr Ewro. Mae pencadlys y banc yn Frankfurt yn yr Almaen.
  • Banc Buddsoddi Ewrop: Cafodd y Banc ei sefydlu i ddarparu cyllid at fuddsoddiadau cyfalaf sy’n hybu amcanion polisi’r Undeb Ewropeaidd. Yn Lwcsembwrg y mae cartref y Banc.
  • Cronfa Fuddsoddi Ewrop: asiantaeth yn yr Undeb Ewropeaidd ar gyfer darparu cyllid i fentrau bach a chanolig.

Cyrff Cynghori


Cyrff Rhyngsefydliadol


Cyrff Datganoledig yr Undeb Ewropeaidd (Asiantaethau)